بررسی وضعیت بحران آب و پیامدهای امنیتی و اجتماعی آن در استان خراسان رضوی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

دانشگاه فردوسی مشهد

چکیده

آب عنصر اصلی زندگی و حیات بسیاری از تمدن‌ها و مهم‌ترین عامل ایجاد جوامع بشری و بقای آن، در طول تاریخ بوده است و کمبود آن ‌همواره انسان‌ها را با مشکلات زیادی روبرو می‌‌سازد. برآورد شده است که تا سال 2025، حدود نیمی از جمعیت جهان تحت شرایط بحران بسیار شدید کم‌آبی قرار خواهند گرفت و کشور ایران به دلیل کمبود ریزش‌های جوی و نامناسب بودن پراکنش زمانی و مکانی، ازجمله کشورهای خشک و نیمه‌خشک جهان به شمار می‌رود و از طرفی به دلیل افزایش جمعیت و رشد شهرنشینی و صنعت، با افزایش تقاضای آب روبه‌رو بوده و این کشور را با بحران آب مواجه ساخته است که این بحران می‌تواند منشأ پیامدهای امنیتی و اجتماعی جبران ناپذیری در جامعه شود. استان خراسان رضوی ازلحاظ ریزش‌های جوی دچار خشک‌سالی بوده است. از سوی دیگر، حفر چاه‌های عمیق و آبکشی از آن‌ها به‌وسیله‌ پمپ‌های فشارقوی از سفره‌های زیرزمینی، استان خراسان رضوی را در بحران آب فرو برده است. این پژوهش از منظر هدف، کاربردی و از منظر روش، توصیفی ـ تحلیلی می‌باشد؛ برای روش گردآوری داده‌ها به‌صورت کمی و با مدل‌های ارائه شده از قبیل شاخص فالکن مارک، شاخص سازمان ملل، همچنین رصد مخازن آب زیرزمینی، سدهای استان و پایش شاخص بارندگی و تبخیر و تعرق استاندارد (SPEI) که خشک‌سالی هواشناسی را ارائه می‌دهد؛ و برای بررسی و شناسایی پیامدهای اجتماعی و امنیتی این پدیده، از ابزار پرسشنامه، استفاده شده است. نتایج نشان می‌دهد که استان خراسان رضوی از نظر آبی وضعیت مناسبی ندارد و بر اساس شاخص‌های بین‌المللی در وضعیت بحران آبی قرار دارد که می‌تواند پیامدهای منفی امنیتی و اجتماعی برای استان به بار بیاورد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Investigating the situation of water crisis and its security and social consequences in Khorasan Razavi province

نویسندگان [English]

  • davood Hasandost Farkhani
  • Hadi Aazami
Mashhad Ferdowsi University
چکیده [English]

Water has been the main element of life of many civilizations and the most important factor in the creation and survival of human societies throughout history, and its scarcity always causes many problems for humans. It is estimated that by 2025, about half of the world's population will be in a severe water shortage crisis, and Iran is one of the driest and most semi-arid countries in the world due to lack of rainfall and inadequate temporal and spatial distribution. On the other hand, due to the increase in population and the growth of urbanization and industry, water demand is increasing and this country is facing a water crisis, which can be the source of irreparable security and social consequences in society. Khorasan Razavi province has suffered from drought in terms of rainfall. On the other hand, digging deep wells and rinsing them by means of high pressure pumps from underground aquifers has plunged Khorasan Razavi province into a water crisis. This research is applied in terms of purpose and descriptive-analytical in terms of method; For data collection method quantitatively and with the proposed models such as Falcon Mark Index, UN Index, as well as groundwater reservoirs, provincial dams and monitoring of precipitation and evapotranspiration index (SPEI) which provides meteorological drought. Give; A questionnaire was used to examine and identify the social and security consequences of this phenomenon. The results show that Khorasan Razavi province is not in a good situation in terms of water and according to international indicators is in a situation of water crisis that can have negative security and social consequences for the province.

کلیدواژه‌ها [English]

  • water crisis
  • Khorasan Razavi Province
  • Security and Social Consequences